Pháp quyền (rule of law) trong đời sống thường nhật hiện ra ở chỗ: hồ sơ đất đai được giải quyết theo Luật Đất đai, biên bản xử phạt hành chính nêu rõ căn cứ, và công dân biết nộp đơn khiếu nại ở đâu nếu không đồng ý.
Hiến pháp 2013 khẳng định Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; quyền và nghĩa vụ của công dân do Hiến pháp và luật quy định. Thực tế, người dân cần quan tâm ba điểm:
- Căn cứ pháp lý: quyết định hành chính phải nêu điều, khoản của văn bản quy phạm.
- Thủ tục: thời hạn giải quyết, thành phần hồ sơ, quyền được giải thích.
- Biện pháp bảo vệ quyền: khiếu nại (Luật Khiếu nại 2011), tố cáo (Luật Tố cáo 2018), khởi kiện hành chính (Luật Tố tụng hành chính 2015).
Khi đọc một thông báo “yêu cầu bổ sung hồ sơ”, hãy kiểm tra: cơ quan có thẩm quyền không, thời hạn có đúng không, và mình có quyền khiếu nại trong bao lâu. Đó chính là pháp quyền “cầm tay chỉ việc”, không phải khái niệm trừu tượng.
Nguồn tham khảo:
1. Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam 2013 — Cổng thông tin Chính phủ
2. Luật Khiếu nại 2011; Luật Tố cáo 2018; Luật Tố tụng hành chính 2015 — hệ thống văn bản QPPL
Bài mang tính thông tin pháp lý phổ thông, không thay thế tư vấn theo hồ sơ cụ thể.